fa آزادی و جبر روان‌شناختی در روان‌درمانی پویشی کوتاه‌مدت پرفشار اگزیستانسیال (EISTDP): یک بررسی نظری تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">رابطه میان آزادی اراده و جبر روان‌شناختی از مسائل بنیادین در فهم رفتار انسان و فرایند تغییر در روان‌درمانی به شمار می‌رود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نظری این رابطه در چارچوب روان‌درمانی پویشی کوتاه‌مدت پرفشار اگزیستانسیال</span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> (EISTDP)</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">، با تأکید بر نقش فرایندهای ناهشیار، دفاع‌های روان‌شناختی و نظام سازه‌های شخصی انجام شده است. این پژوهش از نوع نظری ـ مفهومی است و با اتکا به مطالعه و تحلیل گزینشی منابع علمی مرتبط با آزادی اراده، عاملیت روان‌شناختی، فرایندهای ناهشیار، دفاع‌های روان‌شناختی و نظریه سازه‌های شخصی صورت گرفته است. تحلیل مفهومی نشان می‌دهد که محدودیت‌های روان‌شناختی انتخاب را می‌توان در پیوند احتمالی میان نظام سازه‌های شخصی، تعارض‌های هیجانی و فرایندهای دفاعی تبیین کرد. بر این اساس، برخی سازه‌های شخصی ممکن است در شرایط خاص، علاوه بر سازمان‌دهی معنا و پیش‌بینی تجربه، واجد کارکردهای دفاعی نیز باشند و از این طریق، دسترسی فرد به برخی گزینه‌های رفتاری را محدود یا پذیرش آن‌ها را دشوار سازند. در مقابل، آگاهی از این فرایندها و شناخت الگوهای ناهشیار و دفاعی می‌تواند زمینه گسترش ظرفیت انتخاب و تقویت عاملیت روان‌شناختی را فراهم آورد. چارچوب نظری پیشنهادی، عاملیت روان‌شناختی را بر اساس ظرفیت فرد برای تشخیص، ارزیابی و انتخاب میان گزینه‌های رفتاری بررسی می‌کند، بی‌آنکه درباره وجود یا فقدان آزادی اراده موضعی قطعی اتخاذ کند. در نهایت، روابط مطرح‌شده، به‌ویژه پیوند میان سازه‌های شخصی، کارکردهای دفاعی و ظرفیت انتخاب، در حد فرضیه‌های نظری باقی می‌مانند و اعتبارسنجی آن‌ها مستلزم انجام پژوهش‌های تجربی است</span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The relationship between free will and psychological determinism is one of the fundamental issues in understanding human behavior and psychological change in psychotherapy. The present study aims to theoretically examine this relationship within the framework of Existential Intensive Short-Term Dynamic Psychotherapy (EISTDP), with particular emphasis on unconscious processes, psychological defenses, and personal construct systems. This study adopts a theoretical-conceptual approach based on the selective review and analysis of scholarly literature concerning free will, psychological agency, unconscious processes, psychological defenses, and personal construct theory. The conceptual analysis suggests that psychological constraints on choice can be examined through the potential relationships among personal construct systems, emotional conflicts, and defensive processes. Accordingly, certain personal constructs may, under specific circumstances, serve not only to organize meaning and anticipate experience but also to perform defensive functions, thereby making certain behavioral options less tolerable or less accessible to the individual. Conversely, increased awareness of these processes may contribute to expanding the capacity for choice and strengthening psychological agency. The proposed theoretical framework conceptualizes psychological agency in terms of an individual&#39;s capacity to recognize, evaluate, and select among available behavioral options, without adopting a definitive position on the existence or non-existence of free will. Ultimately, the proposed relationships, particularly those linking personal constructs, defensive functions, and the capacity for choice, remain theoretical hypotheses whose validity requires further empirical investigation.</span></span></span></span></span></div> آزادی اراده, جبر روان‌شناختی, عاملیت روان‌شناختی, روان‌درمانی پویشی کوتاه‌مدت پرفشار اگزیستانسیال, نظریه سازه‌های شخصی. Free Will, Psychological Determinism, Psychological Agency, Existential Intensive Short-Term Dynamic Psychotherapy (EISTDP), Personal Construct Theory. 1 14 http://jnip.ir/browse.php?a_code=A-10-1-39&slc_lang=fa&sid=1 Behnam Zaree بهنام زارعی No Academic Center for Education, Culture and Research (ACECR), Hamadan Branch, Counseling and Psychological Services Center, Hamadan Branch, Iran مرکز مشاوره و خدمات روان‌شناختی جهاد دانشگاهی واحد همدان، همدان، ایران Nasrolah Erfani نصراله عرفانی Yes Department of Psychology, Payame Noor University (PNU), P.O. Box 19395-4697, Tehran, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران