Zaree B, Erfani N. Freedom and Psychological Determinism in Existential Intensive Short-Term Dynamic Psychotherapy (EISTDP): A Theoretical Examination. , JNIP. 2026; 30 (34) :1-14
URL:
http://jnip.ir/article-1-1416-fa.html
زارعی بهنام، عرفانی نصراله. آزادی و جبر روانشناختی در رواندرمانی پویشی کوتاهمدت پرفشار اگزیستانسیال (EISTDP): یک بررسی نظری. , فصلنامه ایده های نوین روانشناسی. 1405; 30 (34) :1-14
URL: http://jnip.ir/article-1-1416-fa.html
گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده: (41 مشاهده)
رابطه میان آزادی اراده و جبر روانشناختی از مسائل بنیادین در فهم رفتار انسان و فرایند تغییر در رواندرمانی به شمار میرود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نظری این رابطه در چارچوب رواندرمانی پویشی کوتاهمدت پرفشار اگزیستانسیال (EISTDP)، با تأکید بر نقش فرایندهای ناهشیار، دفاعهای روانشناختی و نظام سازههای شخصی انجام شده است. این پژوهش از نوع نظری ـ مفهومی است و با اتکا به مطالعه و تحلیل گزینشی منابع علمی مرتبط با آزادی اراده، عاملیت روانشناختی، فرایندهای ناهشیار، دفاعهای روانشناختی و نظریه سازههای شخصی صورت گرفته است. تحلیل مفهومی نشان میدهد که محدودیتهای روانشناختی انتخاب را میتوان در پیوند احتمالی میان نظام سازههای شخصی، تعارضهای هیجانی و فرایندهای دفاعی تبیین کرد. بر این اساس، برخی سازههای شخصی ممکن است در شرایط خاص، علاوه بر سازماندهی معنا و پیشبینی تجربه، واجد کارکردهای دفاعی نیز باشند و از این طریق، دسترسی فرد به برخی گزینههای رفتاری را محدود یا پذیرش آنها را دشوار سازند. در مقابل، آگاهی از این فرایندها و شناخت الگوهای ناهشیار و دفاعی میتواند زمینه گسترش ظرفیت انتخاب و تقویت عاملیت روانشناختی را فراهم آورد. چارچوب نظری پیشنهادی، عاملیت روانشناختی را بر اساس ظرفیت فرد برای تشخیص، ارزیابی و انتخاب میان گزینههای رفتاری بررسی میکند، بیآنکه درباره وجود یا فقدان آزادی اراده موضعی قطعی اتخاذ کند. در نهایت، روابط مطرحشده، بهویژه پیوند میان سازههای شخصی، کارکردهای دفاعی و ظرفیت انتخاب، در حد فرضیههای نظری باقی میمانند و اعتبارسنجی آنها مستلزم انجام پژوهشهای تجربی است.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1405/7/18 | ویرایش نهایی: 1405/8/18 | پذیرش: 1405/8/13 | انتشار: 1405/8/20